Strona główna » Artykuły » MPU a abstynencja – czy możliwe jest zdanie MPU bez abstynencji?

MPU a abstynencja – czy możliwe jest zdanie MPU bez abstynencji?

Jolanta Knopik – doradca MPU

18/06/2025

Przeczytasz w: 7 min

Wiedza o MPU

Jolanta Knopik – doradca MPU

Przeczytasz w: 7 min

Z artykułu dowiesz się:

kiedy abstynencja przed MPU jest obowiązkowa, a kiedy można jej uniknąć
ile kosztuje dowód abstynencji i jakie są dostępne metody badań
jak długo trzeba udokumentować abstynencję
gdzie przeprowadzić badania

MPU a abstynencja – to temat, który budzi wiele emocji i pytań wśród kierowców przygotowujących się do badania medyczno-psychologicznego w Niemczech. MPU lub tzw. Idiotentest to obowiązkowe badanie, które trzeba zdać, aby odzyskać prawo jazdy po jego utracie z powodu alkoholu, narkotyków lub punktów karnych.
Czy można zdać MPU bez abstynencji? Jeśli również zadajesz sobie to pytanie, w tym artykule znajdziesz konkretne informacje oparte na aktualnych przepisach oraz dowiesz się, kiedy abstynencja jest niezbędna, jakie są dostępne alternatywy i jak najlepiej przygotować się do tego procesu.

Kiedy MPU wiąże się z obowiązkiem abstynencji?

Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna – wszystko zależy od konkretnych okoliczności Twojego przewinienia. Istnieją jednak jasne kryteria, które pozwalają przewidzieć wymagania urzędu.

Dowód abstynencji jest zwykle standardowym wymogiem, jeśli utraciłeś prawo jazdy z powodu prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu przy stężeniu 1,6 promila lub wyższym. Warto jednak zaznaczyć, że już od 1,1 promila może pojawić się taki obowiązek, szczególnie gdy wystąpiły dodatkowe okoliczności obciążające – na przykład brak widocznych objawów upojenia (co może wskazywać na zwiększoną tolerancję na alkohol) lub wcześniejsze wykroczenia drogowe.

Kierowcy najczęściej kierowani są na MPU za alkohol. Bez abstynencji można podejść do badania, ale są to jednak wyjątki.

W przypadku narkotyków sytuacja jest jeszcze bardziej rygorystyczna. Przy tzw. twardych substancjach (np.kokaina, amfetamina) urząd zawsze wymaga udokumentowanego okresu abstynencji. Nie ma tu miejsca na negocjacje czy alternatywne rozwiązania. Potwierdzenie abstynencji przed MPU jest konieczne.

Także powtarzające się incydenty, nawet przy niższych stężeniach alkoholu, prowadzą do obowiązku przedstawienia dowodu abstynencji.

MPU bez abstynencji – w jakich przypadkach?

Są sytuacje, w których badanie MPU bez abstynencji jest możliwe i nie ma konieczności przedstawiania formalnego dowodu trzeźwości, dotyczy to jednak szczególnych przypadków.

Jeśli utraciłeś prawo jazdy wyłącznie z powodu punktów karnych (np. za przekroczenia prędkości czy korzystanie z telefonu podczas jazdy) nie musisz przedstawiać dowodu abstynencji, oczywiście, o ile w Twojej historii nie ma innych czynników ryzyka.

Również w przypadku jednorazowego incydentu alkoholowego, gdzie nie stwierdzono cech uzależnienia ani problematycznego picia, możliwe jest przygotowanie do MPU bez wymogu abstynencji (wchodzą tu jednak w grę także inne czynniki jak ilość promili we krwi czy wiek). W tym wypadku istnieje alternatywa dla abstynencji – tzw. kontrolowane picie, czyli sporadyczne sięganie po alkohol w małych ilościach, w sposób zaplanowany. Wymaga to jednak bardzo solidnego przygotowania i dobrej dokumentacji.

A co w przypadku cannabis? Jeśli było to okazjonalne spożycie i jesteś w stanie wiarygodnie udowodnić zdolność oddzielenia konsumpcji od prowadzenia pojazdu, urząd może odstąpić od wymogu abstynencji. Należy jednak pamiętać, że także w tym przypadku rzetelne przygotowanie to podstawa.

Jak długo trzeba udokumentować abstynencję?

Wymagany okres abstynencji zależy od charakteru i stopnia nasilenia problemu z używaniem substancji i jest sprawą bardzo indywidualną. Rozróżnia się okresy 6, 12 lub 15 miesięcy abstynencji, przy czym okres ten zależy od czynników takich jak: ilości promili podczas incydentu, rodzaju i częstotliwości zażywania narkotyków, ewentualnego uzależnienia lub nadużywania oraz historii wcześniejszych wykroczeń.

W większości przypadków obowiązkowej abstynencji po alkoholu lub narkotykach urząd wymaga 12 miesięcy. Przy stwierdzonym uzależnieniu okres ten może wydłużyć się nawet do 15 miesięcy. Osoby uzależnione od cannabis również muszą najczęściej wykazać 12-miesięczną abstynencję.

Liczba wcześniejszych wykroczeń to kolejny element wpływający na długość wymaganego okresu. Recydywiści mogą liczyć na bardziej rygorystyczne wymagania niż osoby bez wcześniejszej historii problemów z prawem drogowym.
Ostateczna decyzja dotycząca długości abstynencji powinna być podjęta we współpracy z doświadczonym specjalistą, który uwzględni indywidualną sytuację oraz aktualne wytyczne.

MPU – abstynencja. Jakie są metody kontroli abstynencji?

Aby udokumentować abstynencję od alkoholu lub narkotyków wymagane są specjalistyczne badania laboratoryjne. Do najważniejszych należą: kontrolne badania moczu, analiza włosów oraz w przypadku alkoholu także badania krwi na marker PEth.

Każde z nich ma określone wymagania i zastosowania:

kontrole moczu – polegają na oddawaniu próbek moczu w nieoznaczonych z góry terminach; próbki te są badane na obecność metabolitów alkoholu (EtG) lub substancji odurzających w akredytowanym laboratorium. Badania odbywają się pod nadzorem, aby zapobiec ewentualnym manipulacjom, a zawiadomienie o terminie następuje z jednodniowym wyprzedzeniem. Liczba testów jest z góry określona w zależności od długości programu: np. 4 kontrole w ciągu 6 miesięcy, 6 w ciągu roku czy 7 kontroli w okresie 15 miesięcy.
analiza włosów – włos rośnie średnio ok. 1 cm na miesiąc, dzięki czemu z pasma włosów można wykryć ślady konsumpcji alkoholu lub narkotyków z dłuższego okresu wstecz. W przypadku alkoholu analizuje się 3 cm włosów (ok. 3 miesiące), a dla narkotyków 6 cm (ok. 6 miesięcy). Dla potwierdzenia rocznej abstynencji trzeba wykonać odpowiednio 4 lub 2 analizy włosów. Ważne, by próbki były odpowiednio długie i niepoddane zabiegom chemicznym (farbowanie, rozjaśnianie).
badania krwi (marker PEth) – w przypadku alkoholu istnieje alternatywa w postaci badania krwi na obecność PEth – markera, który pozwala wykryć zarówno jednorazowe, jak i regularne spożycie alkoholu w ciągu ostatnich tygodni. Próbki krwi pobiera się co kilka tygodni, najczęściej w odstępach zbliżonych do tych przy badaniach moczu. Zaletą tej metody jest brak konieczności oddawania próbek pod nadzorem, co czyni ją wygodniejszą dla wielu badanych osób.

Aby sprawdzić harmonogram poszczególnych badań, zobacz infografikę

Wymogi formalne – gdzie i jak wykonać badania?

Nie każde laboratorium może przeprowadzać badania pod kątem abstynencji na potrzeby MPU. Wymagane są placówki z odpowiednimi uprawnieniami, które spełniają wymogi forensyczne CTU (badanie chemiczno – toksykologiczne). Do najbardziej znanych instytucji, w których można zlecić takie badania należą oddziały TÜV (np. TÜV Nord, TÜV Süd), oddziały DEKRA oraz PIMA.

Uwaga: Twój lekarz rodzinny nie może wystawić zaświadczenia o odbyciu abstynencji na potrzeby MPU. Musisz się udać do neutralnej, zewnętrznej instytucji. Nie można również przeprowadzić badania w Polsce, jednak istnieje możliwość skorzystania z przygranicznych niemieckich placówek.

Ile kosztuje dowód abstynencji?

Koszty uzyskania dowodu abstynencji zależą od wybranej placówki i rodzaju badanych substancji. Poniżej znajdziesz orientacyjne przedziały kosztów, z podziałem na rodzaj badania:

analiza moczu to koszt od 70 do 100 euro za jedno badanie. Przy rocznym programie (6 testów) oznacza to wydatek od około 420 do 600 euro.
koszt badania jednej próbki włosów jest wyższy i wynosi przeciętnie 200–250 euro za analizę pod kątem alkoholu. W przypadku narkotyków bywa jeszcze drożej, gdyż analiza musi wykrywać szerszy zakres substancji.
badanie krwi PEth to stosunkowo najmniej kosztowna opcja – wydatek rzędu 60-80 euro za test, przy rocznym programie należy się nastawić na kwotę 360 – 480 euro.

Czy sam dowód abstynencji wystarczy?

To jeden z tych mitów, które kursują wokół MPU. Jeżeli musisz wykonać badanie MPU, abstynencja często jest konieczna, ale sam dowód abstynencji to dopiero początek drogi do odzyskania prawa jazdy – pozytywny wynik badania laboratoryjnego nie gwarantuje automatycznego sukcesu na badaniu.

Podczas rozmowy z psychologiem będziesz musiał wiarygodnie wyjaśnić przyczyny wcześniejszego zachowania, wykazać rzeczywistą refleksję nad popełnionymi błędami i przedstawić konkretny plan zapobiegania nawrotom. Psycholog oceni, czy rzeczywiście doszło do trwałej zmiany w Twoim podejściu do alkoholu czy narkotyków.

Tylko połączenie formalnego dowodu abstynencji z odpowiednim przygotowaniem psychologicznym daje szanse na pozytywny wynik MPU. Dowód abstynencji to w wielu wypadkach warunek konieczny, ale niewystarczający.

Jak i kiedy zacząć przygotowania do MPU?

Przygotowanie do MPU najlepiej zacząć jak najwcześniej – idealnie od razu po zatrzymaniu prawa jazdy lub otrzymaniu informacji o skierowaniu na MPU. Programy abstynencyjne trwają długo, dlatego istotne jest, aby nie tracić cennego czasu i ostatecznie zdążyć ze złożeniem wniosku o odzyskanie prawa jazdy.

Równie ważne co formalności jest odpowiednie przygotowanie do rozmowy z psychologiem podczas MPU, bo właśnie ten etap badania często przesądza o wyniku.

Jako doradca MPU wspieram Cię na każdym etapie – od analizy sytuacji po wybór placówki i przygotowanie do rozmowy psychologicznej. Pomagam też ustalić, czy konieczna będzie abstynencja, jak długo powinna trwać i jak ją najlepiej udokumentować.

Jeśli masz pytania dotyczące MPU i abstynencji, zapraszam do kontaktu. Pierwsza konsultacja przed MPU jest bezpłatna – przedyskutujemy Twoją sytuację i wspólnie ustalimy strategię działania.

Źródła: